ChatGPT Merkez Bankası Başkanı Oldu: Enflasyonu Nasıl Düşürdü?

Gündemimizde tüm sorularımızı cevaplarken, bir yandan da korkutan yapay zeka teknolojisi var. Madem her şeyi biliyorsun dedik; ‘Türkiye’de enflasyonu düşürmek için Merkez Bankası ne yapmalı?’ diye sorduk. Bakalım ChatGPT bize nasıl yol göstermiş??

Türkiye’de son yıllarda artan enflasyon, büyümeye odaklı ekonomik modelde bir yan etki sayılarak, baz etkisinden medet umarak düşürülmeye çalışılırken, bunun vadesi seçim olarak görülüyor.

14 Mayıs’ta yapılması planlanan seçimlerden sonrası için durum daha karışık. Öncelikle anketlerde durum çok belirsiz görülürken, 20 yıldır iktidarda olan hükümetin son yıllarda ekonomide yaşadığı sorunlar aşikar. 

Bir de son 1,5 yıldır ısrarla kararlı olunduğu vurgulanan bir ekonomi modeli bulunuyor ki başarısı çok sorgulanıyor. 

Modelin sorgulanmasının nedenleri ise ‘enflasyona rağmen düşük faiz, üretim, ihracat ve büyüme’ hedeflenirken, ‘enflasyonla sadece TCMB’nin düşük faizi, piyasalarda tedbirler ve düzenlemelerle düşürülmeye çalışılan bir faiz ortamı, ihracata karşın çok daha fazla artan ithalat, istenilen ivme yaratılamayan büyüme ve üretim bulunuyor. Sonuç; rezervlerle kontrol edilmeye çalışılan döviz kuru, son 1 yıl içinde bakıldığında gerileyen ancak genel düzeyde artan enflasyon ve rekorlar kıran cari açık.

Tablo şu yani daha çok kazanmak için daha çok harcayan bir aile, fiyatlar yükseldikçe daha az alım yapabiliyor ve fatura yüksek gelmesin diye vanadan kıstıkları çeşmeyi sonuna kadar açtıkları için bir süre sonra borularda yaşayacakları bir patlama riski.

Tüm bunları neden anlattık? Merkez Bankası Başkanı Kavcıoğlu, 2021 sonlarında bu modeli destekler şekilde politikalarını kurguladıklarını anlatmış, sonrasında da kendi içinde tutarlı bir şekilde hep bu doğrultuda hareket etmişti.

Ancak bir Merkez Bankası’nın ilk görevi, “Fiyat istikrarını sağlamaktır.” Diyelim ki bu Merkez Bankası’nı, bir yapay zeka yönetiyor. Nasıl enflasyon düşürdüğünü bize anlatsın istedik ve sorduk: “Türkiye’de enflasyonu düşürmek için Merkez Bankası ne yapmalı?” İşte ChatGPT’nin cevapları?

“Enflasyon, bir ülkedeki fiyatlar genel düzeyindeki sürekli artıştır ve ekonomik istikrarsızlık, tüketici harcamalarındaki düşüş, işsizlik ve gelir dağılımı eşitsizliği gibi birçok olumsuz etkiye sahiptir. Türkiye’deki yüksek enflasyon oranlarının azaltılması için Merkez Bankası’nın aşağıdaki adımları atması gerekmektedir.?”

“Merkez Bankası, enflasyonu düşürmek için para politikası araçlarını kullanabilir. Faiz oranlarını yükselterek, para arzını azaltarak ve bankaların zorunlu karşılıklarını artırarak enflasyonu düşürebilir.”

“Merkez Bankası, hükümetle işbirliği yaparak maliye politikaları aracılığıyla enflasyonu düşürmeye çalışabilir. Örneğin, hükümet, bütçe açıklarını azaltarak ve vergi artışları yaparak enflasyonu düşürmeye çalışabilir.”

“Merkez Bankası, mali sıkılaştırma politikaları uygulayarak enflasyonu düşürebilir. Bu, kamu harcamalarını kısarak, bütçe açıklarını azaltarak ve devlet borçlarını azaltarak gerçekleştirilebilir.”

“Merkez Bankası, ülke para biriminin değerinin kontrol altında tutulmasını sağlayarak enflasyonu düşürebilir. Döviz kurlarının aşırı dalgalanmasını önlemek için para politikaları uygulayabilir.”

“Merkez Bankası, istikrarlı bir politika uygulayarak enflasyonun kontrol altında tutulmasını sağlayabilir. Düzenli aralıklarla faiz oranlarını belirleyerek, para arzını düzenleyerek ve bankaların zorunlu karşılıklarını takip ederek istikrarlı bir politika izlemelidir.”

“Bu adımların yanı sıra, Merkez Bankası’nın bağımsızlığına saygı gösterilmesi, şeffaf bir yönetim ve iletişim stratejisi benimsemesi ve güçlü bir para politikası çerçevesi oluşturması da enflasyonla mücadelede önemlidir.”

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir